Tylko Prosecco Superiore DOCGWine Atelier, KrakówZestawy prezentowe →Subskrypcja −15% →18+
Pnącza winorośli Sorelle Bronca

Glera, Bianchetta i Perera, czyli kto jeszcze rośnie na wzgórzach Prosecco Superiore

Glera to dusza Prosecco Superiore, ale na wzgórzach Conegliano Valdobbiadene od wieków rosną też Bianchetta, Perera, Verdiso i Glera lunga. Skąd się wzięły i co wnoszą do wina.

prosecco.kr · 14 listopada 2026 · 8 min czytania

Wrzesień na wzgórzach nad Valdobbiadene pachnie mokrą trawą i dojrzałymi owocami. Między rzędami winorośli schodzi się bokiem, bo stok jest tak stromy, że inaczej się nie da. Większość kiści wygląda podobnie: duże, wydłużone, luźne, z owocami w ciepłym, złotym kolorze, schowanymi w jasnozielonych liściach. To Glera.

Na starszych parcelach można jednak trafić na krzew, który wygląda inaczej. Kiść jest mniejsza i zbita, z wielkim bocznym skrzydłem, a owoce wyglądają, jakby ktoś posypał je mąką. To Bianchetta. Kilka rzędów dalej rośnie krzew, z którego owoc pachnie jak gruszka zostawiona na parapecie. To Perera. Takie krzewy są dziś rzadkością, ale nikt nie posadził ich tu przypadkiem.

Szczep, który miał imię wina

Przez długie lata nikt nie rozróżniał nazwy winogron i nazwy wina. Szczep nazywał się Prosecco i wino z niego też nazywało się Prosecco. Nazwa najpewniej pochodzi od wioski Prosecco na wzgórzach nad Triestem, skąd odmiana mogła się kiedyś rozejść po północnych Włoszech. Kiedy dokładnie trafiła na wzgórza Treviso, nie wiadomo.

Pierwszy pisany ślad jej obecności w okolicach Valdobbiadene pochodzi z 1772 roku. Uczony Francesco Maria Malvolti pisał wtedy w ósmym tomie „Giornale d'Italia” o jakości tutejszych winnic i wymienił w tym tekście Prosecco. Glera nie była jednak od zawsze najważniejsza. Gdy w 1874 roku Angelo Vianello i Antonio Carpenè opisali winnice prowincji Treviso, uprawiano ją na większą skalę tylko w czterech gminach: Maser, Susegana, San Pietro di Barbozza i Valdobbiadene. Jeden z dzisiejszych producentów Prosecco przytacza dane z tamtych lat. W prowincji zebrano wtedy 23 500 kwintali Verdiso, 14 500 kwintali Bianchetty i zaledwie 3 700 kwintali Prosecco.

Zmiana przyszła później, a jeden z jej etapów ma nazwisko. W połowie XIX wieku hrabia Balbi Valier wybrał na wzgórzach Solighetto krzewy Glery o luźnych kiściach, owocach różnej wielkości i wyraźniejszym zapachu niż u innych. Ten typ nazwano biotypem Balbi i do dziś jest najczęściej sadzony.

Prawdziwy przełom w nazewnictwie nastąpił dopiero w 2009 roku. Kiedy dawne Prosecco di Conegliano e Valdobbiadene otrzymało status DOCG, pojawił się kłopot. Odmiana o nazwie Prosecco rosła już w wielu miejscach, także poza Włochami, i każdy mógł nazwać swoje wino jej imieniem. Rozwiązanie było proste. Szczepowi przywrócono starą, lokalną nazwę Glera, a słowo „Prosecco” zostało nazwą pochodzenia. Od tej pory to miejsce, a nie odmiana, decyduje o tym, czy wino może się tak nazywać. Wiosną 2011 roku zmianę wpisano też do włoskiego rejestru odmian winorośli.

Glera: kwiaty, jabłko i trochę dzikości

Opisy ampelograficzne mówią o Glerze, że jest odrobinę nieokiełznana i bujna. Ma pędy w kolorze orzecha laskowego, a duże kiście są wydłużone, luźne i zwykle mają boczne skrzydło. Daje wina o wyraźnych nutach kwiatowych i owocowych. W kieliszku oznacza to zwykle zapach jabłka, kwiatów i dojrzałych owoców.

To dlatego Prosecco Superiore pachnie inaczej niż szampan. Drugą fermentację prowadzi się w zamkniętym zbiorniku po to, żeby świeżego zapachu winogron nie przykrył zapach drożdży. Pisaliśmy o tym szerzej w artykule o metodzie Martinotti.

Przepisy apelacji Conegliano Valdobbiadene mówią wyraźnie: wino powstaje z winogron z winnic obsadzonych Glerą. Do 15% mogą dodać cztery inne odmiany, ale tylko z winnic tego samego gospodarstwa: Verdiso, Bianchetta trevigiana, Perera i Glera lunga. Przy produkcji wina musującego dopuszczono też tradycyjny dodatek win z Chardonnay i odmian Pinot. Wszystko poza Glerą razem nie może jednak przekroczyć tych samych 15%.

Posiadłość Borgoluce wśród winnic
Posiadłość wśród winnic · Borgoluce, Susegana

Glera lunga, siostra, która okazała się kimś innym

Przez długi czas mówiło się o dwóch rodzajach Prosecco: okrągłym i długim. Ten drugi niemal zniknął z winnic. Pod koniec XX wieku zajęli się nim badacze z Instytutu Doświadczalnego Winogrodnictwa w Conegliano i okazało się, że to wcale nie odmiana Glery, tylko osobny szczep. Ma owalne owoce o grubszej, bardziej mięsistej skórce. W ostatniej dekadzie stulecia zaczęto go ponownie sadzić.

Według opisów winiarzy Glera lunga ma w winogronach więcej cukru i kwasowości, a wino z niej jest pełniejsze i bardziej rześkie. W zapachu częściej pojawiają się nuty dojrzałych owoców i śródziemnomorskich przypraw niż kwiaty. Nie wytwarza się z niej osobnego wina, a jedynie dodaje ją do Glery.

Bianchetta, która ratuje chłodne lata

Bianchetta jest wspominana po raz pierwszy w XVI wieku i prawdopodobnie pochodzi z tych okolic. Słowem „bianchetta” w różnych epokach nazywano zresztą różne białe winogrona, które łączył tylko kolor skórki. Dlatego ta jest „trevigiana”, z okolic Treviso.

Jej kiście są małe, raczej przysadziste i prawie zawsze z dużym skrzydłem. Dojrzałe owoce pokrywa gruby nalot woskowy, przez który wyglądają jak oprószone mąką. Najważniejsza cecha Bianchetty to jednak kalendarz: dojrzewa wcześniej niż inne odmiany. W chłodne, deszczowe lata, gdy Glera z trudem nabiera słodyczy, Bianchetta pomaga zrównoważyć wino. Dlatego sadzono ją często wyżej, na trudnych, chłodniejszych stokach, zwykle obok Verdiso.

Winiarnia Col del Lupo wśród zieleni
Winiarnia · Col del Lupo

Verdiso, odmiana na gorące lata

Verdiso jest uprawiane na tych wzgórzach co najmniej od XVIII wieku. Ma cienkie, czerwonawe pędy i lekko jajowate owoce, które dojrzewając, przybierają kolor cytronu. Jego rola jest odwrotna niż Bianchetty. W gorące lata, gdy wino łatwo traci świeżość, Verdiso daje mu kwasowość i rześkość.

Dlaczego tak ważna kiedyś odmiana stała się rzadkością? Verdiso łatwo gnije. Według lokalnych opisów, kiedy z winnic zniknęły dawne preparaty miedziowe, które wzmacniały skórkę owoców, winiarze stopniowo zastępowali je Glerą. Przetrwało przede wszystkim w Combai, gdzie ubogie gleby oraz suchy, przewiewny klimat pozwalają mu spokojnie dojrzeć. Tamtejsi winiarze do dziś robią z niego wino z jednej odmiany i co roku pokazują je na lokalnej wystawie poświęconej Verdiso.

Perera, która pachnie gruszką

Perera od zawsze rosła w tej strefie, a zwłaszcza w winnicach wokół Superiore di Cartizze. Jej dojrzałe owoce mają intensywnie żółty kolor i charakterystyczny zapach dojrzałej gruszki. Stąd zresztą nazwa: „pera” to po włosku gruszka. Dodaje się jej niewiele, ale nawet mała ilość wzmacnia owocowe nuty wina w zapachu i w smaku.

To odmiana delikatna. Łatwo choruje, a szczególnie dotkliwie zaatakowała ją flavescenza dorata, choroba, która zaburza krążenie soków w krzewie i potrafi go zabić. Dlatego Perery zostało w winnicach niewiele, choć od kilku lat widać oznaki, że wraca.

Wzgórze Col Vetoraz o zachodzie słońca
Wzgórze nad Superiore di Cartizze · Col Vetoraz

Mieszane winnice i pamięć wzgórz

Przez stulecia winnica na tych wzgórzach była mieszana. W jednym rzędzie obok Glery rosły Verdiso, Bianchetta, Perera i inne odmiany. Jedna z winiarni z prowincji Treviso opisuje, że po wielkich mrozach z 1709 roku, które zniszczyły większość winnic północnych Włoch, w Veneto chętniej sadzono właśnie te odmiany. W studium Dalmasso i Dell'Olio z 1937 roku o białych winach wzgórz Treviso pojawia się tradycyjne wino ze zrównoważonej mieszanki Prosecco, Bianchetty i Verdiso, każdego mniej więcej po jednej trzeciej.

Później uprawa stawała się coraz bardziej wyspecjalizowana i stare odmiany stały się rzadkością. Niektórzy winiarze świadomie je jednak zachowują. Ballianei, rodzinne gospodarstwo z Col San Martino, pisze, że obok Glery chroni w starych winnicach Bianchettę, Pererę i Verdiso, bo od zawsze dodają złożoności ich winom musującym. Na liście winogron ich Brut i Sui Lieviti obok Glery stoją Bianchetta i Perera. Z tej samej wsi pochodzi Mongarda. Martino Tormena mówił w wywiadzie dla „la Repubblica”, że oprócz Glery jego rodzina uprawia też Bianchettę, Verdiso i Pererę. Więcej o tych domach piszemy na stronach Ballianei i Mongarda.

Te kilka procent rzadko trafia na przednią etykietę. Najczęściej trzeba ich szukać w karcie technicznej, w opisie producenta albo w rozmowie z winiarzem. Dla kogoś, kto chce zrozumieć Prosecco Superiore, warto wiedzieć, że istnieją. Pokazują, że to wino nie jest produktem jednej odmiany z laboratorium. Wyrasta ze wzgórz, na których od stuleci sadzi się to, co tu najlepiej dojrzewa: wczesną Bianchettę na chłodne stoki, kwasowe Verdiso na upalne lata, pachnącą Pererę pod Superiore di Cartizze i Glerę wszędzie, gdzie może pokazać kwiaty i owoce.

Najczęstsze pytania

Z jakich winogron powstaje Prosecco Superiore DOCG?

Głównie z Glery, która musi stanowić co najmniej 85%. Resztę mogą dać Verdiso, Bianchetta trevigiana, Perera i Glera lunga. Do wersji musujących dozwolony jest też tradycyjny dodatek wina z Chardonnay i odmian Pinot, ale razem z innymi odmianami nie może przekroczyć 15%.

Czy Glera i Prosecco to ten sam szczep?

Tak. Do 2009 roku odmianę nazywano Prosecco. Potem oficjalnie nadano jej starą nazwę Glera, żeby słowo „Prosecco” oznaczało już tylko wino z określonego obszaru pochodzenia.

Czym różni się Glera lunga od Glery?

To osobna odmiana, a nie wariant Glery. Ma owalne owoce o grubszej skórce i według winiarzy daje wino pełniejsze i bardziej kwasowe. Używa się jej tylko jako dodatku do Glery.

Po co dodaje się Bianchettę i Verdiso?

Bianchetta dojrzewa wcześniej i pomaga zrównoważyć wino w chłodne lata. Verdiso wnosi kwasowość i rześkość w lata gorące.

Skąd nazwa Perera?

Od zapachu dojrzałej gruszki, który mają jej winogrona („pera” to po włosku gruszka). Tradycyjnie uprawiano ją zwłaszcza w winnicach wokół Superiore di Cartizze.

Degustacja wina Ballianei
Degustacja · Ballianei