Tylko Prosecco Superiore DOCGWine Atelier, KrakówZestawy prezentowe →Subskrypcja −15% →18+
Siostry Bronca i rodzina przed winiarnią

Trzy Particelle Sorelle Bronca: historia trzech działek z numerem

Historia trzech działek z numerem: Particella 68, 232 i 181 od sióstr Bronca. Skąd nazwy, jakie gleby i do jakich dań pasuje każde z tych Rive.

prosecco.kr · 10 listopada 2026 · 7 min czytania

Na mapie katastralnej Colbertaldo di Vidor to tylko liczba: 68. W terenie to kawałek wzgórza kilka kroków od rodzinnej winiarni, o średnim nachyleniu sześćdziesięciu procent. Siostry Bronca piszą o swoich zboczach, że trudno na nich nawet ustać. Między krzewami Glery rosną tu stare rzędy Bianchetty i Perery, a ziemię obrabia się wyłącznie ręcznie. Od tej działki Antonella i Ersiliana zaczęły coś, co dziś w Conegliano Valdobbiadene nikogo nie dziwi, a na początku lat dwutysięcznych wyglądało na upór: wino z jednego, nazwanego miejsca.

Marzenie dwóch dziewczynek

Siostry opowiadają swoją historię bez ozdobników. Od ojca, Livia, przejęły miłość do winorośli i nawyk ciężkiej pracy, a przez niego także to, czego uczył dziadek Martino. Same dołożyły decyzję, żeby z rodzinnego przywiązania zrobić plan na życie. Piszą o tym jednym zdaniem: tu ich marzenie z dzieciństwa stało się prawdą.

Winiarnię Sorelle Bronca założyły pod koniec lat osiemdziesiątych w Colbertaldo, na ziemi, którą dał im ojciec. Włoska prasa winiarska wspomina, że były wtedy jednymi z pierwszych kobiet prowadzących własną produkcję wina w tej okolicy. Z czasem dołączyli do nich Piero Balcon, mąż Antonelli, i Elisa Piazza, córka Ersiliany. Od 2001 roku z rodziną pracuje enolog Federico Giotto.

Piero zasługuje na osobne zdanie. Dziennikarze Gambero Rosso, którzy odwiedzili winiarnię, opisywali go jako człowieka o wielkich, spracowanych dłoniach, który sypia nad piwnicą, żeby w nocy doglądać fermentujących win. Wszystkie winogrona pochodzą z własnych winnic i są zbierane ręcznie do skrzynek.

„Wszyscy chcieli Superiore di Cartizze”

Particelle zaczęły się od braku. Na przełomie wieków rynek pytał o Superiore di Cartizze, najsłynniejsze wzgórze apelacji. Siostry Bronca nie miały tam winnicy. „Pomyślałyśmy, czym w gruncie rzeczy jest Superiore di Cartizze, na czym polega jego tożsamość, i postanowiłyśmy przejść tę samą drogę z jedną z naszych winnic” — mówiła Antonella w rozmowie z Angelem Perettim.

Projekt ruszył w 2002 roku. Siostry badały własne winnice i szukały miejsc, które dają wino o wyraźnie innym charakterze, a potem zbierały je i przerabiały osobno. Pierwsza Particella 68 trafiła na rynek w 2003 roku. Apelacji DOCG jeszcze wtedy nie było, powstała dopiero w 2009 roku. Nikt nie pisał też na etykietach o Rive, czyli o winach z jednej gminy lub jednej frakcji. Federico Giotto wspomina premierę 68 jako „prawdziwą rewolucję”. Dodaje, że było to chyba pierwsze Prosecco, które wychodziło raz jako Brut, raz jako Extra Dry. O stylu decydowało to, w jakiej wersji wino z danego roku brzmiało najbardziej harmonijnie.

Zostawała kwestia nazwy. Najpierw myślano o nazwie wziętej z mappale, czyli działki w katastrze. Nie spodobała się, więc zostało słowo particella, które po włosku też oznacza działkę ewidencyjną. Liczba 68 to numer katastralny centralnej działki wzgórza, na którym rośnie winnica. Gambero Rosso pisze, że tak samo powstały numery wszystkich trzech win: odpowiadają oznaczeniu winnic na mapie.

„Particelle to nasze dzieci, nasza tożsamość” — mówiła Antonella. Od 2021 roku wszystkie trzy noszą oznaczenie Rive. Według opisu apelacji to wina z najbardziej stromych i najlepiej położonych winnic jednej gminy lub frakcji, zbierane wyłącznie ręcznie. Apelacja ma 43 takie Rive.

Piero Balcon porównuje pracę nad Particellami do klasówki: za każdym razem chce dostać dobrą ocenę. Za tym żartem stoi żmudna praca. Każda działka ma osobny zbiór, długie i powolne tłoczenie oraz cierpliwą fermentację. Druga fermentacja, metodą Martinotti, rusza z moszczu z tej samej działki. Giotto nazywa te winnice „wiecznymi”, bo nie karczuje się ich w całości. Sadzi się nowe krzewy tylko tam, gdzie stare wypadły.

Pnącza winorośli Sorelle Bronca
Pnącza w winnicy · Sorelle Bronca

Particella 68: zbocze tuż za progiem

Pierwsza Particella jest najbliżej domu. Winnica w Colbertaldo leży na 170–205 metrach, na lewym brzegu Piave, z wystawą na południowy wschód. Pod cienką warstwą ziemi kryje się zlepieniec morenowy z czwartorzędu, a krzewy mają średnio czterdzieści lat. Siostry mówią o niej po prostu: „historyczna, stroma i męcząca”. Rzędy prowadzi się tradycyjnym dla okolicy systemem capovolto.

W kieliszku jest, jak pisze winiarnia, „łagodna dla podniebienia”, choć wcale nie miękka. Ma kremową pianę, dużo kwiatów, jabłko, kwiat akacji i nuty żółtych owoców, pełny i zrównoważony smak. Cukru resztkowego ma około 6 g/l, więc to Brut. Angelo Peretti pisał o niej, że przypomina jeszcze niedojrzałą gruszkę, kwaskową i soczystą, i że „przywołuje strome skały”. To dobre podsumowanie miejsca, z którego pochodzi.

Particella 232: winnica w lesie

Druga Particella przyszła z zewnątrz. Siostry kupiły winnicę w Farrò di Follina, na niewielkim spłaszczeniu wzgórza, które ze wszystkich stron otaczają naturalne lasy. Gambero Rosso nazwał ją „odległą winnicą w lesie”. To najwyżej położona z trzech działek: 270–310 metrów, średnie nachylenie 60 procent, gliniasta gleba morenowa, praca wyłącznie ręczna.

Wysokość odbija się w winie. Karta techniczna opisuje 232 jako wino o wyraźnej kwasowości, „napięte i pionowe”, z kwiatowym zapachem. Rodzina podjęła tu też najodważniejszą decyzję: cukier resztkowy wynosi 0 g/l, a wino wychodzi jako Extra Brut. Producent pisze, że ten styl idzie pod prąd temu, jak tradycyjnie robi się Prosecco Superiore DOCG, i nazywa go buntem. Degustatorzy Gambero Rosso znaleźli w nim zioła i szałwię, profil wytrawny, ziarnisty i bardzo długi, a na końcu nutę świeżo łuskanych migdałów. Peretti dodał, że to wino „idzie po linie, w równowadze tylko sobie znanej”.

Pnącza winorośli Sorelle Bronca
Pnącza w winnicy · Sorelle Bronca

Particella 181: czerwona ziemia Rua di Feletto

Najmłodsza Particella wyrosła z najstarszego wspomnienia. Siostry nazywają winnicę w Rua di Feletto swoją pierwszą rodzinną winnicą. Leży już po stronie Conegliano, na łagodniejszych wzgórzach: 180 metrów, nachylenie 40 procent, krzewy w wieku około 35 lat, prowadzone metodą Sylvoz. Gleba to margle z domieszką żelaza, które miejscowi nazywają ferretti. Barwią one ziemię na czerwonawo i według producenta dają winu słoność oraz długi finisz. Wokół winnic w Rua posadzono tysiące drzew, żeby las chronił winorośl i tworzył jej własny mikroklimat. Herbicydów się tu nie używa.

W piwnicy 181 dostaje najwięcej czasu. To jedyna z trzech Particelle zrobiona w stu procentach z Glery. Moszcz klaruje się samoistnie przez dwa tygodnie, druga fermentacja trwa dłużej niż zwykle, a wino leży na osadzie sześć do ośmiu miesięcy. W opisie Gambero Rosso moszcz przez blisko rok był w autoklawie nieustannie mieszany z drożdżami. Winiarnia nazywa 181 Particellą „niepokorną, która wymyśla Prosecco Superiore na nowo”. W zapachu jest dojrzały owoc, gruszka i liczi, potem nuty mineralne i kwiatowe. Najbardziej zapamiętuje się jednak fakturę: gęsty, trwały, a zarazem lekki mus. Cukier resztkowy to 5–7 g/l, Brut.

Którą butelkę na który stół

Particella 68 najlepiej czuje się przy daniach, które same są łagodne. Producent poleca risotto, makarony w lekkich sosach, skorupiaki i owoce morza oraz średnio dojrzałe sery i wędliny. W praktyce to wino do niedzielnego obiadu: risotto z krewetkami, tagliatelle z masłem i szałwią, deska z kawałkiem Asiago i plastrami szynki. Nie przykrywa delikatnych smaków, tylko je podbija kremową pianą.

Particella 232, bez grama cukru, potrzebuje tłuszczu, morskiej słoności albo umami, które może przeciąć. Producent wymienia surowe ryby, sushi, małże, tatar, makarony z owocami morza, lekkie smażone przekąski, białe mięso i kuchnię azjatycką. Dobrze sprawdzi się przy tatarze z pstrąga, sashimi czy małżach na parze z białym winem i pietruszką. Komuś, kto lubi wina bardzo wytrawne, ta butelka powie o Valdobbiadene najwięcej.

Particella 181 z gęstszą fakturą i słonym finiszem udźwignie więcej. Producent proponuje szynkę z melonem, ryby i białe mięsa, wytrawne tarty, risotto z truflą i smażone owoce morza. To wino na spokojną jesienną kolację, na przykład do risotta z grzybami albo pieczonego kurczaka z ziołami.

Najciekawiej wypada porównanie: trzy wina w małych porcjach, przy jednym posiłku. Metoda jest wspólna, ręce te same, a każde mówi o czym innym: o stromym zboczu, o lesie, o czerwonej ziemi. Właśnie po to siostry Bronca zaczęły dzielić swoje wzgórza na działki z numerami.

Pnącza winorośli Sorelle Bronca
Pnącza w winnicy · Sorelle Bronca

FAQ

Skąd się wzięły numery 68, 181 i 232?

To numery z mapy katastralnej. Particella 68 nosi numer centralnej działki wzgórza w Colbertaldo, na której rośnie winnica. Według Gambero Rosso numery wszystkich trzech win odpowiadają oznaczeniu winnic na mapie.

Która Particella jest najbardziej wytrawna?

Particella 232 z Rive di Farrò. Ma 0 g/l cukru resztkowego i wychodzi jako Extra Brut. 68 i 181 to Brut, z cukrem resztkowym około 5–7 g/l.

Czym Particella różni się od zwykłego Rive?

Rive to wino z jednej gminy lub frakcji, z najbardziej stromych winnic, zbierane ręcznie. Particella zawęża to do jednej działki, którą zbiera się i przerabia osobno, aż po drugą fermentację na jej własnym moszczu.

Która z trzech powstała pierwsza?

Particella 68 z Colbertaldo. Siostry zaczęły pracę nad nią w 2002 roku, a pierwsze wino trafiło na rynek w 2003 roku, zanim powstała apelacja DOCG. Potem przyszła 232, a najmłodsza jest 181.